oude veer

Gisteren liep ik het labyrint op het strand. Na afloop schreef ik:

Ik kijk rond op zoek naar iets om mee te nemen. Het moet me uitdagen want we gaan er vast over schrijven. En dan zie ik hem liggen, de oude veer die zijn vroegere schoonheid heeft verloren. Hij heeft iets treurigs maar toch ook nog zijn sterkte. Gerafeld, viezig, maar niet gebroken.
Dat is knap als je dat kunt. Je ziet er niet meer uit, je valt bijna uit elkaar van ouderdom, maar toch houd je jezelf bijeen. De ruggengraat rechtop. Je laat je niet zo makkelijk breken.
Wel verstop je je wat meer want ja, je ziet er niet echt appetijtelijk uit. Doch de kern is niet veranderd en dat ziet alleen degene die je niet achteloos voorbij loopt, maar even bij je stopt, je kort aandacht geeft, misschien opraapt en mee naar huis neemt.
Lang geleden dat een vriendelijke hand je aanraakte. Te vaak bleef je onopgemerkt, werd je met een onverschillige voet opzij geschoven.
Maar nu niet, nu lig je hier te pronk en word je even weer op waarde geschat: een veer die zijn taak heeft volbracht en nu mag rusten.

citaat Etty Hillesum

Ik voel mij net een motregen.

Etty Hillesum

Wat is dat prachtig gezegd: ‘ik voel me net een motregen’. Je merkt bijna niet dat je nat wordt, het gaat heel stilletjes en geleidelijk, bijna stiekem, en opeens merk je: ik ben doornat. En ik kan me dat gevoel bij haar zo goed voorstellen in die tijd. Al die kleine, bijna terloopse veranderingen maar die tezamen je doornat maken, tot op het bot. En koud en rillerig. Je wilt je omkleden maar dat kan niet want die motregen is het leven binnen geslopen om er te blijven.

Er zijn nu ook mensen, overal ter wereld die dit meemaken en dat hoeft niet alleen door toedoen van anderen die psychisch of lichamelijk geweld toepassen op een heel slinkse wijze, maar het kan ook ‘gewoon’ een ziekte zijn die niet te genezen is en je hele leven verandert op een wijze die niet terug te draaien is.

En die motregen valt ook op de mensen er omheen, ook zij merken heel geleidelijk dat ze kouder, natter worden en dat er geen papaplu is die hiertegen helpt.

Wat heeft Etty Hillesum in een enkele zin, zonder moeilijke woorden een hele wereld opgeroepen van pijn die als een dief in de nacht binnensluipt om niet meer weg te gaan.

Jopie Huisman

In het schrijfcafe koos ik afgelopen keer deze kaart van een schilderij van Jopie Huisman.

In eerste instantie trok de kleur rood mijn aandacht. Warm rood, diep rood, doorleefd rood. De kleur krijgt extra aandacht door het voorwerp dat erop ligt. Het is een oud houten blokje, omwonden met touw in dezelfde tinten en daarnaast een kei waar omheen het uiteinde van het touw is gebonden. Wat is dit? Waar is het voor bedoeld? Dan zie ik de vishaak en begrijp ik dat het een zeer eenvoudige hengel is met als dobber het blokje hout.
Maar die kei, gaat die als een soort anker het water in of blijft die op de kant of in de hand?
Als die kei het water ingaat kan het blokje vrij ronddrijven tot het touw zegt: ‘ho, niet verder’.

En als er een vis heeft gebeten, hoe doe je dat dan? Hoe krijg je dat blokje weer aan de kant?
Ik ga voor de kei in de hand. En vissers geven vaak de vis een genadeklap met een kei. Zou het daarom op een rode ondergrond liggen? Zou Jopie Huisman het zelf gebruikt hebben? Geen idee, net als ik over zoveel dingen om me heen geen verklaring heb.

(Jopie Huisman werd de schilder van het mededogen genoemd).

Etty Hillesumcitaat

Deze ochtend is voor mij. En nu ik me dwing om rustig neer te zitten voor dit schrift en bij mezelf, nu merk ik weer hoeveel moeite dat eigenlijk nog kost, door hoeveel onrust en ongeduld men steeds beheerst wordt. Het excuus is altijd: ik heb geen tijd, ik heb het te druk. Maar het is toch eigenlijk de eigen onrust.

Etyy Hillesum.

Het valt me geregeld op, ook als ik citaten lees van oude Grieken en Romeinen: het gebrek aan tijd denken te hebben is van alle tijden. En ik denk dat het waar is wat Etty zegt: ‘het is de onrust in onszelf die we denken te bezweren door druk bezig te zijn’.
Want oh die stilte, die leegte, dat is toch zo eng. Je moet dan nadenken over jezelf, over waar je mee bezig bent, hoe je bezig bent en dat kan wel eens heel negatief zijn, of teleurstellend of beschamend. Nee, beter dan door te gaan, druk, druk, dan hoef je daar niet aan te denken.

Maar laat je de onrust toe, neem je de tijd (want het is je eigen tijd dus kun je hem ook nemen) dan kan dat ook iets heel bijzonders opleveren. Inzicht in jezelf, in je doen en laten. Misschien kom je er zelfs achter waarom je zo doet en hoe je dat zou kunnen veranderen als je daar niet gelukkig mee bent.

Gewoon gaan zitten, hoeft niet op een yogakussen, kan ook gewoon op een bankje in het park, op je balkon, in je eigen kamer, als je maar alleen bent en de stilte toelaat die gesloten deuren weet te openen. En het kan zijn dat er dan nog meer onrust komt, vertwijfeling en dat je er niet zelf uitkomt hoe dat te veranderen. Dan zijn er mensen, professioneel of niet, die al die gedachten in andere banen kunnen leiden en wie weet kom je dan op de weg terecht die eigenlijk voor jou bedoeld is. En ben je eenmaal op de goede weg, dan kun je je blik vooruit richten, af en toe in de achteruitspiegel kijken zonder dat het beeld daar je afschrikt. Het ligt achter je, is er, maar heeft geen invloed meer want je gaat verder, vooruit.

Marisca

wijze les

Lekker zittend op het balkon was ik gisteren aan het tekenen in een kleine cirkel. Ik trek gewoon wat lijnen door elkaar zonder te denken en kijk dan of ik er iets in zie. Lukt niet altijd, maar dit keer zag ik duidelijk een ervaren iemand die aan een jong, onervaren kind een wijze les leert. Toen ik het had ingekleurd moest ik opeens denken aan de tekst van Desiderius Erasmus (1468-1536) over het opvoeden van kinderen die ik net had gelezen in het boek ‘Over levenskunst’ van Joep Dohmen. Erasmus is tegen een te vrije opvoeding en wijst op het belang van goed onderwijs aan kinderen. Hij schrijft:…’ Het gebeurt maar zelden en het wordt afgekeurd, wanneer u niet weet wie u de zorg voor uw paarden of uw landgoed in handen zult geven; des te afkeurenswaardiger is het, wanneer u niet weet aan wie u uw liefste bezit zult toevertrouwen…’

Het is heel interessant om steeds weer te ontdekken dat men door de eeuwen heen op eenzelfde manier over dingen denkt als jijzelf in deze tijd. Veel is veranderd, maar sommige dingen blijven hetzelfde: goed onderricht aan kinderen is van essentieel belang . Wel is opvallend dat er in dit stuk alleen sprake is van onderricht aan de zonen, maar hoe kort is het nog maar geleden dat veel ouders de opleiding van hun zonen belangrijker vond dan die van hun dochters, ‘want die trouwt toch wel en dan wordt er voor haar gezorgd’.

Ik citeer nog even:…’Wanneer men iemand vraagt of hij de dood van zijn zoon zou aanvaarden wanneer hij er honderd paarden voor terug zou krijgen, dan zal deze denk ik, tenzij hij helemaal in de war is, antwoorden: zeker niet. Maar waarom gaan de paarden dan voor en waarom besteedt men er meer zorg aan dan aan de eigen zoon?…’
En hoe vaak gebeurt het nog niet dat ouders constant bezig zijn met het vergaren van bezit, maar amper weten wat er in hun kind omgaat en met wie het omgaat. Wat een verlies voor beiden.

spreuk

Begin de dag niet met de scherven van gisteren.

Dit las ik gisteren in het KBOblad van Heemstede.

bezielen

Toen Nel en ik nog schreven over letters, koos ik bij de letter B het woord BEZIELEN.

Ziel aan iets geven, kan dat aan alles en kan iedereen dat? Er zijn mensen die anderen zo kunnen bezielen dat ze boven zichzelf kunnen uitstijgen. Ze krijgen ‘vleugels’, of ze krijgen ‘de geest’.

Natuurvolkeren zoals de Aborigines, beschouwen de natuur om hen heen bezield met de geesten van hun voorouders. Ik heb het een keer ervaren in een bos in Frankrijk toen wij bij een hele oude eik stonden. Het was doodstil en ik voelde dat dit een bijzonder, heilige plek was. Het bezielde kun je alleen voelen, niet weten of beredeneren.

Kunst kan mij soms ook bezielen. Het raakt iets in me en daar wil ik dan iets mee doen, er uiting aan geven door er bijvoorbeeld over te schrijven of iets ervan te fotograferen.

Maar soms ervaar ik ook in een steen meer dan de vorm en de materie en is het of de kracht van de berg via de steen tot mij komt.

bezield                                        ziel
stijg je                                        van voorouders
boven jezelf uit                           herkennen in natuur
je krijgt vleugels en                    om je heen is
vliegt                                          houvast

Etty Hillesum citaat

Ik heb het boek ‘In duizend zachte armen’ vol citaten van Etty Hillesum gelezen en heel veel aangestreept. Ik heb me voorgenomen bij ieder aangestreept stuk zelf te gaan schrijven naar aanleiding van dat citaat. Niet iedere dag, dat lukt mij toch niet, maar wanneer ik er zin in heb. Hier het eerste citaat.

Ik voel me als een samengebalde vuist en weet niet hoe tot ontspanning te komen. Ik zal mezelf dwingen iedere dag, al zijn het maar een paar woorden, te schrijven, anders word ik te vol.

Etty Hillesum.

Wat een mooi beeld is die samengebalde vuist. De vingers wit van het knijpen om de binnenpijn, de angst niet te voelen. Je voelt liever een andere pijn, nagels die diep in de huid drukken. Die samengebalde vuist is soms gebruikt als een protestteken bij de zwarte bevolking van Amerika. Maar hier is het een andere vuist, deze is door angst samengebald. Want wat hebben zij en de andere joden allemaal mee moeten maken, welke verhalen hoorden zij en in hoeverre wilden zij dat geloven. Want door te ontkennen red je het misschien net om nog door te leven. Maar voor Etty is het schrijven de ontsnappingspoging. Dat gaat niet vanzelf, hoe sterk zij ook is, zij moet zichzelf ertoe dwingen. Schrijven is een uitlaatklep, want wat zij neerschrijft gaat uit haar geest, leegt haar hoofd zodat er ruimte komt voor mogelijk plezieriger gedachten, hoe moeilijk ook voor te stellen in haar situatie. Maar zij kon dat. Zij kon in de moeilijkste omstandigheden blij worden van klein, onverwacht geluk. Meestal bereik je dat op oudere leeftijd, maar daar had zij de tijd niet voor gekregen. Zij was al wijs, maar niet saai wijs op een belerende manier. Zij had ook haar twijfels, kwaadheid, maar altijd overwon het positieve bij haar. Maar dat ging niet altijd vanzelf, zij moest zichzelf er vaak toe dwingen, net als bij het schrijven iedere dag: ‘al zijn het maar een paar woorden’.

in gedachten

In gedachten.

Beide tekeningen hebben hetzelfde onderwerp, dezelfde kleur, maar toch zit er verschil in. Bij de eerste tekeningen zijn de lijnen zacht, ze zijn licht om de figuur heen gewonden, maar geven nog voldoende bewegingsruimte voor lichaam en geest. En de lijntjes zijn zo dun dat ze zo kunnen worden verbroken zonder jezelf pijn te doen.
Bij de tweede tekening lijken de draden van prikkeldraad, de figuur zit letterlijk gevangen in zijn eigen gedachten en hoe meer hij worstelt om eruit te komen, hoe meer hij zichzelf pijn doet. Er kan slechts hulp van buitenaf worden geboden, iemand die één voor één de draden doorknipt, voorzichtig verwijdert en zo de figuur weer levensruimte biedt. Want als je zo gevangen zit in je gedachten en weet dat je er zelf niet uit kunt komen, dan heb je geen levensruimte.
Nu zullen er spirituele meesters zijn die dat mogelijk zullen ontkennen: ‘de geest is altijd vrij om te gaan waar hij wil’ en ‘jij bent je gedachten niet’, maar die zitten niet op dat moment net als deze persoon zo gevangen in zichzelf.
Het is vreemd te bedenken dat zoiets onstoffelijks als gedachten iemand kunnen gijzelen, maar het gebeurt en niet alleen vandaag de dag, maar door alle eeuwen heen.

pauwblauw

Pauwblauw.

Als ik een mannetjespauw was, zou ik ook trots zijn op mijn kleuren en vooral op het ‘pauwblauw’. Ik zou mijn staart opheffen, de veren laten trillen om zo nog meer van mijn kleuren te profiteren, want waarom heb je anders zo’n staart? Toch niet om te laten hangen? Nee, je mogelijkheden gebruiken, daarvoor zijn ze aan je gegeven. Maar zo trots als een pauw, dat gaat dan net weer even te ver. Want waarom trots zijn op iets dat je zomaar is gegeven, dat niet jouw verdienste is? Nee, als je wat doet met je mogelijkheden, dan mag je trots zijn op jezelf omdat je er goed gebruik van maakt.

Er zullen mensen zijn die de mannetjespauwen uitslovers vinden, net zoals er mannen zijn die zo lopen te pronken. Maar altijd zijn er vrouwen die daar plezier aan beleven, zich gevleid voelen door die aandacht. En zo werkt het dus gewoon door: aantrekken en aangetrokken voelen. En dat is nodig om de soort in stand te houden. Het is ook de reden waarom mannetjesdieren zoveel mooier zijn dan de vrouwtjes. De vrouwtjes moeten, met hun jongen, niet teveel opvallen want dat kan gevaarlijk zijn.

Begeerd worden kan dus ook gevaarlijk zijn, vooral als je als prooi begeerd wordt. En dat kan dus ook voor mensen gelden. Ik denk opeens aan de jonge meisjes die vallen voor een loverboy. Mogelijk voelen zij zich voor het eerst van hun leven begeerd en dan nog wel door zo’n ‘aantrekkelijke’ jonge man. Gelukkig ken ik uit mijn omgeving niemand van wie de dochter dit is overkomen. Wel worden onze dochters begeerd, maar dan door de juiste man. Dat geluk hebben wij.

Verder kijken »